بررسی اندیشه های اجتماعی و فرهنگی روزنامه حبل المتین کلکته در قبال اصلاح و نوسازی ایران (با تأکید بر مؤلفه علوم جدید و آموزش نوین)

بررسی اندیشه های اجتماعی و فرهنگی روزنامه حبل المتین کلکته در قبال اصلاح و نوسازی ایران

(با تأکید بر مؤلفه علوم جدید و آموزش نوین)

دکتر مهدی فرجی

چکیده

     ایرانیان در دوره قاجار پس از جنگ های ایران و روس بر شکاف تمدنی میان خود و تمدن جدید اروپایی وقوف یافتند. رجال دیوانی برای جبران عقب ماندگی در چند مرحله اقدام به اصلاح و نوسازی نمودند. در کنار اقدامات اصلاحی دولتی، با افزایش ارتباطات و آگاهی رجال و مردم ایران از اوضاع و تحولات جهانی، گفتارهای انتقادی و اصلاحی در درون جامعه نیز شکل گرفت. در خلال زمزمه های اصلاح و نوسازی کشور، روزنامه ها نقشی محوری در تبیین عقب ماندگی ایران و ارائه راهکار برای ترقی کشور داشتند. در میان روزنامه ها نیز، روزنامه حبل المتین کلکته در مدتی بیش از سی سال، نقش بسزایی در ترویج اندیشه های جدید و گفتار اصلاح و نوسازی ایران ایفا کرده و وضعیت موجود ایران و عملکرد دولت قاجاریه را در حوزه های مختلف نقد، و راهکارهایی برای برون رفت کشور از وضع موجود ارائه کرده است. چگونگی تبیین روزنامه حبل المتین کلکته از وضعیت علمی و نظام آموزشی ایران، در ربط با مقوله اصلاح و نوسازی کشور و راهکارهای آموزشی و تربیتی این جریده برای ترقی ایران، مسئله پژوهش حاضر است. مشخصا این تحقیق برای پاسخ دهی به این سوالات سامان یافته است که روزنامه حبل المتین کلکته چه توصیف و تبیینی  از وضع علمی و آموزشی ایران دوره قاجاریه دارد و نسبت آن با تنزل و ترقی مملکت را چگونه ارزیابی می کند؟ راهکارهای اصلاحی حبل المتین کلکته در حوزه‌های علمی و تربیتی چیست؟ فرضیه های پژوهش حاضر عبارت است از اینکه روزنامه حبل المتین ارتباط مستقیمی بین عدم گسترش علوم و فنون و عمومیت نیافتن تعلیم و تربیت با عقب ماندگی کشور در حوزه های مختلف برقرار می کند و یکی از راهکارهای مهمی که به منظور ترقی ایران در حوزه های مختلف سیاسی و اقتصادی بر روی آن تاکید می کند؛ اجباری و عمومی کردن تعلیم و تربیت در جامعه بر پایه اخذ علوم و فنون جدید و تهذیب اخلاق است.

واژگان کلیدی: روزنامه حبل المتین کلکته- اصلاح و نوسازی- تعلیم و تربیت عمومی و اجباری- علوم و فنون جدید.