معرفی کتاب به مناسبت گرامیداشت دهه مبارک فجر

به مناسبت گرامیداشت ایام الله دهه فجر و پیروزی انقلاب اسلامی قصد داریم به معرفی کتاب «نقش دانشگاهیان دانشگاه تبریز در انقلاب اسلامی» نوشته دکتر محمدعلی پرغو عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز و رئیس مؤسسه تاریخ و فرهنگ ایران که توسط انتشارات دانشگاه تبریز به چاپ رسیده بپردازیم.

در این کتاب جریانات انقلابی موجود در دانشگاه و جنبش دانشجویی دانشگاه تبریز از ابتدا تا پیروزی انقلاب اسلامی با استفاده از اسناد، منابع دست اول و مصاحبه‌های انجام یافته با فعالان این عرصه مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است.

این کتاب متشکل از پیش گفتار و چهار فصل می‌باشد:

فصل اول: تاریخ جنبش دانشجویی دانشگاه تبریز از تاسیس تا سال 1342

فصل دوم: جنبش دانشجویی دانشگاه تبریز از دهه‌ی چهل تا 29 بهمن 1356

در ادامه توجه خوانندگان گرامی را به پیش گفتار کتاب جلب مینماییم:

پیشگفتار

نقش دانشگاه و دانشگاهیان در تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه یکی از مباحث مهم تاریخ معاصر کشور است؛ چرا که در بررسی روند تحولات تاریخی، رد پای حرکت‌های مترقی دانشگاهیان به‌ویژه جنبش دانشجویی در اغلب تحولات و دگرگونی‌های اجتماعی و سیاسی قابل مشاهده است. بر همین اساس، مطالعه و تحلیل نقش دانشگاه و دانشگاهیان در انقلاب اسلامی ایران از اهمیت والایی برخوردار است لذا برگزاری کنگره هفتادمین سال تأسیس دانشگاه تبریز، فرصتی گرانبها برای استادان و پژوهشگران دانشگاه تبریز فراهم کرد تا به بازخوانی پرونده خود در طول هفتاد سال فعالیت آموزشی و پژوهشی خود در حوزه‌های مختلف علمی، فکری، سیاسی و فرهنگی مبادرت کنند.

انقلاب اسلامی یکی از عرصه‌های مهم تاریخ ایران است که تبریز و دانشگاه تبریز در پیروزی، تداوم و تثبیت آن نقش بارزی ایفا کرده است. ازاین‌رو، دانشگاه تبریز مصمم شد تا ضمن بازبینی عملکرد هفتاد ساله خود، نقش فکری، فرهنگی و سیاسی خود را در طول چهار دهه عمر با برکت انقلاب اسلامی در مسائل و رخدادهای مفصل مانده انقلاب اسلامی به روش‌های علمی همچون تاریخ شفاهی و انطباق آن با اسناد مکتوب مطالعه کند و یا ایجاد یک فضای معرفت‌شناسانه در حوزه انقلاب اسلامی و روشنگری ابعاد پنهان و مغفول نقش دانشگاه تبریز و دانشگاهیان آن در مهم‌ترین رخداد کشور در قرن معاصر، این میراث گرانبها را با کمترین شبهه و تردید در اختیار آیندگان قرار دهد.

با استناد به اسناد تاریخی، تبریز دومین شهر سیاسی کشور از مشروطه تا انقلاب اسلامی است و حضور گروه‌های متعدد سیاسی در این شهر، بر تحولات کشور تأثیر مستقیم گذاشته است که اوج آن در دوران ظهور جنبش دانشجویی در تبریز و شکل‌گیری انقلاب اسلامی است. نقش دانشگاه تبریز جدای از نقش تبریز و آذربایجان در تاریخ معاصر ایران به‌ویژه انقلاب اسلامی نیست و دانشگاه تبریز همانند مردم تبریز از پیشروان نهضت انقلاب اسلامی بودند. در بین دانشگاه‌های ایران، دانشگاه تبریز و جنبش دانشجویی آن از اهمیت خاصی برخوردار است که در سال‌های ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ در دو حرکت مهم نقش‌آفرین بودند؛ ابتدا در قیام تاریخی ۲۹ بهمن مردم تبریز که در اعتراض به سرکوب خونین مردم قم در ۱۹ دی ۱۳۵۶ صورت گرفت و دیگری «واقعه ۱۸ اردیبهشت دانشگاه تبریز» که به لحاظ اهمیت از واقعه ۱۶ آذر سال ۱۳۳۲ مهم‌تر است و پس از این واقعه تا پیروزی انقلاب، دانشگاه تبریز فعالیت‌های آموزشی خود را تعطیل کرد.

با این وصف، بنا به ضرورت مطالعه و تحلیل علمی و دقیق نقش دانشگاه تبریز در پیروزی و تداوم انقلاب اسلامی، کمیته‌ای علمی با حضور استادان و پژوهشگران تشکیل شد تا ضمن جمع‌آوری اسناد به موشکافی بی‌طرفانه و بدون حب و بغض رخدادها و اقدامات مختلف دانشگاه تبریز و دانشجویان، استادان و کارکنان آن پرداخته شود. برای رسیدن به این هدف، این تحقیق و مطالعه بر پنج محور متمرکز شده است:
۱. کلیات تاریخ انقلاب اسلامی در آذربایجان؛
۲. نقش اقشار و گروه‌های مختلف در دانشگاه تبریز؛
۳. بسترها و زمینه‌های اسلام‌گرایی و انقلابی‌گری در دانشگاه تبریز؛
۴. نقش و عملکرد گروه‌های مختلف سیاسی و مذهبی در دانشگاه تبریز؛
۵. بازتاب انقلاب اسلامی در مراکز علمی، ادبی، هنری و رسانه‌ای.

این پنج بخش با توجه به نقش اساسی دانشگاه تبریز در پنج حوزه مذکور انتخاب شده است. می‌توان گفت که دانشگاه تبریز قلب تپنده انقلاب در آذربایجان بود؛ چرا که اقشار و گروه‌های مختلف انقلابی از سوی نیروهای تربیت‌یافته در دانشگاه تبریز و حوزه‌های علمیه که تربیت‌یافته علما و استادان حوزه و دانشگاه بودند، هدایت می‌شد.

امید است این مجموعه که با زحمات فراوان استادان و پژوهشگران در راستای مسئولیت و رسالت دانشگاه برای واقع‌نگاری دقیق و بر اساس اصول علمی با رجوع به اسناد معتبر مکتوب و مصاحبه با نقش‌آفرینان اصلی دانشگاه به زیور طبع آراسته شده است، بتواند محفلی علمی و منطقی برای اندیشمندان و پژوهشگران و آیینه‌ای تمام‌نما از فعالیت‌های نسل گذشته برای آیندگان فراهم کند.

لازم به ذکر می‌باشد که کتاب مذکور از کتاب فروشی‌های معتبر سراسر کشور، انتشارات دانشگاه تبریز و مؤسسه تاریخ و فرهنگ ایران قابل سفارش و تهیه می‌باشد. همچنین نسخه پی دی اف این کتاب در سایت‌های معتبر کتابخوان موجود می‌باشد.