کتاب «مجموعه اسناد تاریخی ایران و روسیه در قفقاز(آکاک)»

 کتاب «مجموعه اسناد ایران و روسیه در قفقاز (آکاک)»، تدوین و گردآوری دکتر محمدعلی پرغو و دکتر غفار عبدالهی متنق  انتشار یافته در 1401؛ این مجموعه شامل مکاتبات و اسناد تاریخی مربوط به قفقاز در دوره جنگهای ایران و روس و مناسبات دو کشور ایران و روسیه در منطقه قفقاز، بخصوص در نیمه اول قرن نوزدهم میلادی است. در این مجموعه که در برگیرندۀ نامه‌ها و اسنادی به زبانهای روسی، فارسی، ترکی و عربی است در باب اوضاع نظامی، اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی قفقاز آن دوره و نیز شرایط دربارهای ایران و روس و حکومت‌های محلی مطالب جالب و دست اول ارائه شده است که مطمئنا برای اهل تحقیق قابل استفاده خواهد بود. موسسه تاریخ و فرهنگ ایران برای آماده سازی این مجموعه جهت چاپ علاوه بر بازخوانی متون فارسی، ترکی و عربی که اغلب بدون نقطه گذاری و خواندنشان بسیار سخت بود، به ترجمه متون روسی مرتبط با ایران و قفقاز نیز پرداخته و در ضمن مطالب مشابه در متون فارسی و روسی را مقابله و مقایسه کرده و در صورت وجود تفاوت و تناقض در پاورقی کتاب به آن هم اشاره کرده است.

در شکل اولیه آکاک شامل 12 جلد و 13 مجلد (جلد 6 در دو مجلد) به شرح زیر است:

جلد اول، چاپ1866، تفلیس، دارای اسنادی از سال‌های 1798 تا 1802

جلد دوم، چاپ 1868، تفلیس، دارای اسنادی از سال‌های 1802 تا 1806

جلد سوم، چاپ 1869، تفلیس، دارای اسنادی از سال‌های 1806 تا 1809

جلد چهارم، چاپ 1870، تفلیس، دارای اسنادی از سال‌های 1809 تا 1811

جلد پنجم، چاپ 1873، تفلیس، دارای اسنادی از سال‌های 1811 تا 1816

جلد شش، مجلد اول، چاپ 1874، تفلیس، دارای اسنادی از سال‌های 1816 تا 1827

جلد ششم، مجلد دوم، چاپ 1875، تفلیس، دارای اسنادی از سال‌های 1816 تا 1827

جلد هفتم، چاپ 1878، تفلیس، دارای اسنادی از سال‌های 1827 تا 1831

جلد هشتم، چاپ 1881، تفلیس، دارای اسنادی از سال‌های 1831 تا 1837

جلد نهم، چاپ 1884، تفلیس، دارای اسنادی از سال‌های 1837 تا 1844

جلد دهم، چاپ 1885، تفلیس، دارای اسنادی از سال‌های 1844 تا 1854

جلد یازدهم، چاپ 1888، تفلیس، دارای اسنادی از سال‌های 1854 تا 1856

جلد دوازدهم، چاپ 1904، تفلیس، دارای اسنادی از سال‌های 1856 تا 1862